Travmatik olaylar çocuk psikolojisini nasıl etkiliyor

Günümüzde artan şiddet olaylarına baktığımızda öyle çok insanın her gün farklı alanlara yönlendirilmiş travmatik olaya maruz kaldığını bildirmek muhtemel. Yaşanan terör olayları, savaş, kazalar gibi o kadar fazla etken çocuklarımızın psikolojik olarak etkilenmesine yol açıyor. Bu tip travmalarda, toplumsal olaylarda yetişkinlerin verdiği tepkiler çocuklara örnek oluyor!

Okan Üniversitesi Hastanesi’nden Psikolog Emel Güler, insanlarda travma yaratan etkenlerin 3 grupta yer aldığını belirtti:

İnsan eliyle istemli oluşturulan travmalar (Acımasızlık,tecavüz, kuvvet, terör)
İnsan eliyle istemsiz oluşturulan travmalar (Vasıta kazaları, iş kazaları)
Doğal afetler (Deprem, yangın, sel, kasırga)

Oysa insan için en acı verici olanın tecavüz, terör, şiddet olayları gibi insan eliyle istemli gerçekleştirilen olayların olduğunu belirten Psikolog Emel Güler, “Bu travmatik olaylar kendimiz ve çevremizle ilgili dünya algımızı değiştirerek ‘dünyanın güvenli bir yer’ olduğu inancımızı sarsabilir. Ama negatif yaşam olayları defalarca travmatik tesir yaratmaz. Travma ‘Bireyin maddi bütünlüğünü tehdit eden, dehşete düşüren, çaresiz bırakan, herkes için bıkkınlık kaynağı olan, klasik ya da alışılmadık yaşantılar’ olarak tanımlanmaktadır. Travma ardından olayı baştan yaşantılama belirtileri, travmayı hatırlatan uyaranlardan kaçınma ve aralıksız bir uyarılmışlık hali olursa Travma Sonrası Stres Bozukluğu olarak değerlendirilmektedir” açıklamasında bulundu.

Çocuklar travma olaylarında erişkin tepkilerini misal alıyor

Psk. Emel Güler’e tarafından travmatik olaylardan daha sonra çocuklarda tekrarlayıcı anılar olur. Travmatik anıların canlanması tekrarlayan rüyalar veya tekrarlayan oyun temaları ile görülmektedir. Çocuklar benzer travmatiklaya öbür tepkiler verebilir. Çocuğun gelişim sürecinin hangi aşamasında olduğu, çevresel desteğine, ebeveynlerle kurduğu ilişkiye, psikolojik dayanıklılık düzeyine ve pek fazla faktöre alt olarak değişebilir. Çocuklar travmatik bir olayla karşı karşıya kaldıklarında bunu nasıl anlamlandıracaklarını bilemezler. Dolayısı ile emrindeki oldukları yetişkinlerin olaya verdikleri tepkileri gözlemleyerek onları model alırlar. Bazen de bütün tersi davranışlarda bulunabilirler. Olay öncesinde olduğundan fazla öbür tepkiler geliştirebilirler.

Çocuklar travmatik olayın peşinde hangi belirtileri gösterebilir

Ilk Olarak çocuklar kendisi için travma etkisi yaratacak olay sonrasında harmoni problemleri gösterirler. Okulla ilgili sorunlar, uykuyla ilgili sorunlar, uyarı problemleri, fazla hareketlenme, maddi yakınmalar, nedensiz ağlamalar, parmak emme-daha alçak ıslatma gibi gerileme davranışları, dehşet-hiddet, kaygı ve saldırganlık, irkilme tepkileri görülebilir. Fakat tüm bu belirtilerin travma sonrası gerginlik bozukluğu belirtisi olup olmadığı mutlaka bir bilirkişi göre değerlendirilmelidir.

Yetişkinlerin bu konuda yapmaları gerekenler

“Yetişkinler, çocukların kendilerini model aldıklarını unutmamalı ve çocukların yaşadıkları olayı anlamlandırma süreçlerinde etkin rol almalıdırlar” diyen Psk. Emel Güler’e tarafından esas olarak bu dönemde yetişkinler tarafından yapılması gerekenler şu şekilde belirtilebilir:

“Çocuklara, yaşanan olayların gerçekleşmesinin olası olduğu ve dünyanın her uygun yaşanabileceğinin açıklanması önemlidir. Çocukların yaşadıkları duruma verdikleri tepkilerin, normal olduğu aktarılmalı ve onlara birlikte güvenli bir ortamda oldukları söylenmelidir. Muhtemel olduğunca seri bir şekilde yaşanılan negatif durum öncesindeki hayatlarına dönebilmeleri sağlanmalıdır. Bir yakının kaybı laf konusu olduğunda da, çocukların matem sürecini birlikte yaşamasına müsade verilmeli ve onlarla duygu paylaşımında bulunmaktan kaçınılmamalıdır. Travmatik olayların arkasından, çocukların dinlenilmeye olduğu gibi, duygu ve zihin açıklama edilmesine de ihtiyaçları vardır. Bu açıklama genelde oynadıkları oyun temalarında da gözlemlenebilir. Tekrarlayan oyun temaları aslında çocuğun içsel dünyasının aktarımına destek olur. Dolayısı ile onların yanında olunmalı, son derece tedbirli ve itinalı bir biçimde takviye verilmelidir.”

sizlere ojje.net farkıyla sunulmuştur

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir